Open 112-data vertaald naar wat er in jouw straat gebeurt

Er rijdt iets langs met zwaailicht, of er hangt een helikopter boven je wijk die maar niet weggaat. Dan wil je weten wat er aan de hand is. Dat is geen sensatiezucht, dat is de normaalste menselijke reflex die er is: wat is er gebeurd? Zeg het snel en je hebt de naam van de app te pakken, dezelfde vraag die De Jeugd van Tegenwoordig in 2005 al stelde.

Het antwoord ligt voor een groot deel gewoon op straat. De brandweer, de ambulancedienst en de traumahelikopter worden gealarmeerd via P2000, een open netwerk dat iedereen mag ontvangen. Alleen leest het als een telegram uit 1994: PRIO 1 TS WONINGBRAND 2514AK Veenkade 12 Den Haag. Het antwoord zit erin, het staat alleen in de verkeerde taal.

Het begon in april 2023 als een webpagina met een donkere kaart, één RSS-feed uit Amsterdam-Amstelland en gele speldjes erop. Leuk om te zien dat het kon, en daarna bleef het drie jaar liggen. Tot de vraag terugkwam: hoe ver kom je als je het serieus neemt?

Dat is de echte vraag achter dit experiment. Niet of je een kaart met puntjes kunt maken, maar hoe ver je komt met alleen openbare bronnen die slim aan elkaar geknoopt zijn. Er ging geen euro aan data in.

Achttien RSS-feeds met P2000-alarmeringen, elke vijf minuten opgehaald: vijf landelijke, acht regionale zodat Zeeland en Drenthe niet wegvallen tegen de Randstad, en vijf redactionele 112-sites die zelf al fatsoenlijke koppen schrijven. Daarnaast de PDOK Locatieserver, de gratis geocoder van de overheid, die van een straatnaam een coördinaat maakt en er de officiële BAG-schrijfwijze bij teruggeeft. En Firestore als geheugen, met een livekoppeling naar de telefoon, zodat een nieuwe melding vanzelf op de kaart verschijnt zonder dat iemand hoeft te verversen.

En toen werd het pas echt leuk. ADS-B is de open vliegdata waar elk vliegtuig ter wereld in zit, dus ook alle negen Nederlandse politiehelikopters, elk met een eigen hexcode. Elke twee minuten haalt de backend hun posities op, zoekt via PDOK de buurtnaam erbij en kijkt of er binnen vier kilometer een verse melding ligt. Dan staat er in de app: politiehelikopter boven Belgisch Park, mogelijk in verband met een melding op de Strandweg. Vier bronnen die niets van elkaar weten, en samen vertellen ze een verhaal.

Het mooiste werk zat in de vertaling. Een P2000-bericht is geen zin. Het is een prioriteitscode, een voertuigafkorting, een capcode, soms een postcode en daar ergens tussenin een straatnaam. Daar moet een kop van komen die je in één blik leest, zonder dat je hoeft te weten wat TS betekent.

Geen taalmodel, gewoon een stapel regels die je kunt nalezen en stap voor stap beter maakt. Dertien regels om de hulpdienst te herkennen, 55 vertalingen van incidenttypes (van WONINGBRAND tot BEKNELLING), 65 stadsafkortingen (SGRAVH is Den Haag, KPLLND is Krimpen aan den IJssel) en aparte behandeling voor snelwegen, kruisingen en hectometerpaaltjes. Straatnamen krijgen het juiste lidwoord, want "op de Grote Markt" leest en "op Grote Markt" niet. Zo'n regel voelt onbenullig tot je hem toevoegt en de hele lijst ineens klinkt alsof er een mens achter zit.

Geocoderen gaat in vijf pogingen, van precies naar grof: postcode plus straat, postcode plus stad, straat binnen de gevonden stad, en zo verder. Daarna corrigeert de officiële BAG-naam de parser terug, behalve wanneer de geocoder ineens een compleet andere stad noemt. Dan heeft een stadsnaam in de straatnaam hem misleid, want de Amsterdam Gouwstraat ligt gewoon in Terneuzen.

Eén alarmering is één voertuig, en dat is bijna nooit het hele verhaal. Elke vijf minuten kijkt een tweede proces welke meldingen bij elkaar horen: binnen 400 meter en binnen een half uur. Drie brandweereenheden op één adres zijn geen drie meldingen maar één grote brand. Ze vullen elkaar ook aan: weet de ene melding "aanrijding met letsel" en de andere alleen "hulpverlening", dan wint de meest specifieke omschrijving voor allebei.

Negen regels bepalen wat er dan boven komt te staan, van MEERDERE EENHEDEN tot ERNSTIG, en drie contextregels kijken naar het moment, want politie-inzet op zaterdagnacht leest anders dan op dinsdagochtend. De oorspronkelijke melding blijft er altijd onaangeroerd onder staan, met de ruwe pagertekst erbij, zodat je zelf kunt zien waar de conclusie vandaan komt. Dat leek ons het minste wat je kunt doen als je een computer laat samenvatten wat er in iemands straat gebeurt.

In de Verenigde Staten bestaat Citizen, dat hetzelfde doet met 911-meldingen: een melding bij elk incident in de buurt, livevideo vanaf de stoep. Het bewijst dat er publiek voor is, en het laat ook zien welke kant je op kunt glijden. Wij wilden de nieuwsgierigheid bedienen en niet de spanning verkopen, en dat is uiteindelijk het meeste ontwerpwerk geweest.

Meldingen komen alleen binnen voor plekken die je zelf hebt opgeslagen: thuis, werk, het adres van je ouders, elk met een eigen straal en eigen vinkjes per hulpdienst. Geen landelijke stroom incidenten, want dan ben je een nieuwssite met sirenes. Koppen zijn beschrijvend en niet alarmerend, en na drie kwartier zet de app er zelf "waarschijnlijk afgelopen" onder. Foto's en video's van omstanders zaten in de eerste versie en zijn er weer uit gehaald: dat vraagt moderatie, en moderatie regel je niet even in een experiment.

De kaart is bewust rustig. Geen rode vlekken, geen teller die oploopt, geen "let op, in jouw wijk". Een puntje met een letter, en als je erop tikt lees je in gewone zinnen wat er is gebeurd, met de veiligheidsregio erbij en hoe druk het die dag in je stad was.