Hiphopbeats maken in de browser

De SP-1200 en de MPC hebben een generatie iets geleerd wat je nergens anders leert: een plaat is grondstof. Sampling is geen kopiëren maar hóren: twee maten uit een intro die niemand als hook had bedoeld, en dan het geduld om ze te vinden.

Wat er veranderde: er zijn nu modellen die op vraag muziek stréámen. Lyria RealTime levert geen liedje van drie minuten met een intro en een refrein af, maar blijft muziek maken zolang je de verbinding openhoudt. Het is geen jukebox maar een kraan.

De vraag van dit experiment is dus niet of AI een beat kan maken. Dat kan hij, en het resultaat is meestal niemands beat. De vraag is wat er gebeurt als je het model op de plek van de plaat zet, en al het andere bij de mens laat.

We begonnen andersom, want dat leek logischer: laat een model een hele beat maken en trek hem daarna uit elkaar. Dat werkte niet, en het faalde op een leerzame manier: je krijgt iets dat klinkt als een beat, maar je hebt er geen enkele greep op. Verander één ding en alles verschuift mee.

Dus draaiden we het om. In GROOVE worden drums en bas lokaal gerenderd: jouw patroon, jouw kit, deterministisch, elke keer hetzelfde. Het enige dat een model maakt is de gesamplede plaat.

Die beperking is de reden dat het werkt. Je houdt de controle over het ding dat je aan het maken bent, en het model doet het ene dat een mens niet in dertig seconden kan: een plaat laten bestaan die nog nooit bestond.

Vraag een model om “boom bap” en je krijgt iets: een stijve loop, het gemiddelde van alles wat ooit zo genoemd is. Vraag om de textuur (warm bandgeruis, een kamer die je hoort, mono, opgenomen alsof het 1972 is) en je krijgt materiaal waar je iets mee kunt.

Toen deden we de meting die het pijnlijkst was, want de fout lag bij ons: we hebben onze eigen recepten geteld. Eenentwintig van de eenentwintig beschrijven textuur. Vijftien vragen expliciet om géén akkoorden en géén melodie. Nul vragen om iets zingbaars.

En de woordenlijst waarmee we het model aanstuurden had een blinde vlek die je pas ziet als je telt: acht van de tien genoemde platen waren Angelsaksisch. De woorden wezen dus naar dezelfde bak waar iedereen al in graait. Daar staan nu vierendertig digging grounds tegenover, over zeven schappen: India en Pakistan, Anatolië en Perzië, Zuidoost- en Oost-Azië, Afrika, Latijns-Amerika, Europa, en de rare planken.

Elk digging ground draagt zijn eigen materiaalbeschrijving mee, want een genrenaam is een sterke instructie voor een model dat hem kent en niets voor een model dat hem niet kent. Dus reist de beschrijving mee met de naam.

Hier zit het echte werk, en het is het werk dat een sampler altijd al deed, alleen nu op materiaal dat vijf seconden oud is. Een plaat komt terug als een mix, in een tempo dat het model heeft gekozen, en die moet op jouw grid komen te liggen.

Eén val kostte ons een middag en is het onthouden waard: een loop kan zichzelf niet crossfaden. Voor een onhoorbare naad heb je de audio ná het venster nodig; vouw je het venster op zichzelf, dan versterk je juist de klik die je wilde wegwerken.

Tempo, fase en downbeat liggen daarom vast op het moment dat een plaat de kast in gaat. Daarom stapelt later alles: drums, bas, break en sample staan op hetzelfde grid, en niets daarvan berust op hoop.

Alles hierboven zou niets waard zijn als het gereedschap niet als gereedschap voelt. Dus: één scherm. Boven de stemmen (kick, bas, hi-hat, de plaat die je net hebt laten maken), onder het lied, altijd zichtbaar.

De onderste rij van je toetsenbord is een pad per drumstem, op fysieke toetspositie, zodat een Belgisch toetsenbord dezelfde pads speelt. Een reeks aanslagen landt als één stap in het patroon.

En er is een uitgang, want dit is geen gesloten doosje: de mix als WAV, elke stem apart als stems in één zip, en de patronen als MIDI. GROOVE maakt de loop; FL Studio of Logic maakt de track af.